Yanditswe na NIMUGIRE Fidelia
Komite ishinzwe umutekano mu karere ka Kisoro, yahaye imisi ibiri impunzi z’abakongomani ziri ku mupaka wa Uganda kuba zahavuye zikajya mu nkambi ya Nyakabande cyangwa zigasubira mu ngo zabo.
Iyobowe n’umuyobozi w’akarere utuye muri Congo, Shafiq Ssekandi, kuri uyu wa kabiri. Yavuze ko impunzi zishobora gucungwa neza no gukurikiranwa mu gihe ziri mu nkambi z’inzibacyuho kuruta iyo zitatanye.
Ssekandi yavuze ko kugeza ubu bamaze kwandikisha impunzi 46.173 mu nkambi y’impunzi ya Nyakabande, kuva ku wa 28 Werurwe ubwo imirwano hagati y’inyeshyamba za M23 n’ingabo za leta ya Congo yatangiraga.
Icyakora, impunzi zigera ku 20.000 z’Abanyekongo zanze kwimurirwa mu nkambi y’inzibacyuho i Kisoro cyangwa mu kigo cy’abatuye mu burengerazuba bwa Uganda maze bahitamo kuguma mu mipaka aho bubatse inzu z’agateganyo haba ku butaka bwite ndetse n’ubw’abaturage.
Abandi barimo gufata inyubako zituzuye mu bigo bitandukanye by’ubucuruzi.
Ssekandi ati: “Hamwe n’ubuyobozi bwa Minisiteri ishinzwe gutegura ibiza n’impunzi, ndetse n’iz’imbere mu gihugu, mu nama yari yitabiriwe na komiseri ushinzwe impunzi n’abayobozi ba UNHCR, twasohoye ultimatum, (inyandiko nteguza) y’iminsi ibiri impunzi zose z’Abanyekongo zishobora kwimuka mu kigo cy’inzibacyuho cya Nyakabande hagamijwe gucunga neza ibibazo byabo cyangwa gusubira mu ngo zabo muri Congo.
Muri Gicurasi, Umunyamabanga wa Leta ushinzwe ubutabazi, itegura ibiza n’impunzi, Esther Anyakun, yahaye ultimatum y’iminsi irindwi impunzi zose z’Abanyekongo zakodeshaga inzu mu mujyi uhana imbibi na Bunagana no mu zindi ntara z’umupaka mu Karere ka Kisoro kugira ngo bimuke.
Ariko aya mabwiriza yateshejwe agaciro n’imirwano mishya hagati y’inyeshyamba za M23 na guverinoma ya Congo yaje kuvamo inyeshyamba M23 zigarurira umupaka wa Bunagana ku ngabo za leta ya Congo, zahungiye mu karere ka Kisoro hamwe n’abenegihugu babarirwa mu magana ba Congo kubera umutekano wabo.
Bwana Ssekandi yavuze ko kwanga impunzi z’Abanyekongo kwimurirwa mu nkambi zambukiranya abantu cyangwa mu bigo bituyemo ndetse no guhitamo gukambika mu mipaka atari ikibazo cy’umutekano gusa ku baturage ahubwo ko binabangamira ubuzima kuko benshi muri bo bivanga hamwe n’Abanya-Uganda batapimwe Ebola na Covid-19, n’izindi ndwara nyinshi.
Yongeyeho ko Abanya-Uganda benshi bo mu mipaka binubira ubujura bukekwaho impunzi. Abacuruzi binubira kandi ko ubucuruzi bwabo bwagize ingaruka ku mpunzi z’Abanyekongo bahisemo gukambika ku maduka yabo.
Bamwe mu mpunzi z’Abanyekongo bakambitse mu nama njyanama y’umujyi wa Bunagana, barimo Jean Paul Ndzwe, Diana Wimana na Wycliffe Mbotse Semategyeko, bavuze ko ultimatum y’iminsi ibiri atari amabwiriza akwiye kuko bakeneye igihe kinini cyo kwitegura.
Ndzwe yagize ati: "Dukeneye igihe kinini, byibura icyumweru kimwe kugira ngo twitegure."
Ariko umwungirije, Bwana Robert Tukamuhebwa, yavuze ko imiryango itabara imbabare ikorera mu Karere ka Kisoro yemeye gutanga uburyo bwo gutwara abantu ku mpunzi zose z’Abanyekongo bifuza kwimurirwa mu nkambi y’ubuhungiro ya Nyakabande.
Yongeyeho ko umuntu wese wanze kwimurwa azafatwa nk’umwimukira mu buryo butemewe kandi aregwa mu nkiko.
