Wednesday . 4 March 2026

INKURU ZIGEZWEHO

  • 4 March » Santa Kinyera wari wungirije muri Ambasade ya Uganda mu Rwanda yapfuye – read more
  • 4 March » Nyagatare: Barasaba ko igishanga cy’umuceri gitunganywa – read more
  • 3 March » ISRAEL YEMEJE IBITERO MURI LIBAN NA IRAN ICYARIMWE – read more
  • 1 March » Gicumbi: Abarwanashyaka ba Green Party basabwe guhangana n’ibiyobyabwenge – read more
  • 24 February » Trump yahakanye inkuru ivuga ko umuyobozi mukuru w’igisirikare cya Amerika arwanya igitero kuri Irani – read more

Inyota yo gukira vuba iri mu bituma abatuye Bugeshi badacika ku guca mu nzira za Panya zambuka imipaka

Sunday 31 October 2021
    Yasomwe na

Mutungirehe Samuel

Zimwe mu mpamvu zituma abaturiye imipaka itandukanya u Rwanda na Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (DRC) ku ruhande rw’akarere ka Rubavu bagikomeje guca mu nzira zitemewe zizwi nka "Panya" zirimo gushaka gukira vuba binyuje mu kwambutsa ibicuruzwa by’imyenda izwi nka Caguwa yambawe n’abo mu Burengerazuba bw’Isi.

Ni ibyatangajwe n’abaturage batandukanye bo mu murenge itandukanye ya Mudende, Busasamana na Bugeshi ihana imbibi na Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo DRC, mu kiganiro Urubuga rw’Abaturage cyatambutse imbonankubone ku maradiyo 12 na television 2 kigamije guha urubuga abaturage n’abayobozi ku bibakorerwa no kwimakaza imiyoborere iha umuturage ijambo.

Ikiganiro cy’iki cyumweru gishize, cyabereye mu murenge wa Bugeshi kugaruka ku mahirwe n’imbogamizi ku bambukiranya imipaka ya Rubavu nk’akarere Gahanga imbibi na Congo.

Kimwe mu bibazo bibangamiye ubucuruzi bikigaragara mu murenge imwe n’umwe ikora kuri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo ni icy’abantu bishora mu bikorwa byo gucisha ibicuruzwa mu nzira zitemewe zambukiranya imipaka y’ibihugu byombi zizwi nka Panya, bikaba byanagira abo biviramo kuhasiga ubuzima, gufungwa ndetse ko kwamburwa ibyo bicuruzwa byanyujijwe mu nzira zitemewe.

Umupaka wa Bugeshi bibarwa ko unyuraho ibicuruzwa bibarirwa muri Toni 6.5 ku munsi.

Bamwe mu baturage bavuze ko hakiri imbogamizi zimwe na zimwe ku bakoresha imipaka yemewe zirimo no kuba uburyo bwo kwambuka hakireshejwe indangamuntu bwarahagaze, abandi bakavuga ko urupapuro rw’inzira rukoreshwa ruzwi nka Laissez-Passer ruhabwa gusa abatuye mu mirenge ikora kuri Congo ntirwemererwe n’abo mu yindi mirenge ya Rubavu n’ibindi bikigora bamwe kubifatira umwanya byahurirana na ya nyota yo gukira vuba bitewe n’uhawe ikiraka cyo kwinjiza ibicuruzwa bitemewe cyangwa mu buryo budasanzwe bwo ku mupaka bigatuma bamwe bahitamo kwishora muri ibyo byago batabanje gutekereza kabiri ibyago bashobora guhuriramo nabyo.

Kina Leo, utuye mu murenge wa Bugeshi mu kagari ka Mutovu, yavuze ko we asanga ari ikibazo cy’imyumvire gituma abaturage bamwe bakishora muri ibyo bikorwa.

Ati "Njye mbona ari imyumvire, uti gute, abantu bose bacuruza bakunguka ntabwo ari uko baba banyuze muri Panya. Ni ukuvuga ngo igihe nshaka inyungu z’umurengera cyangwa se inyungu zidaciye mu mucyo.

Akomeza avuga ko kera, mbere ya 1994, hataraza iby’imipaka abaturage bambukiraga mu tuyira twose nta mupaka ushushanyije ugaragara.

Ati "Uwo muco rero wakomeje kuba mu bantu uko amategeko y’imigemderanire y’ibihugu yaje abaturage bo bakomeza kumva ko bakomeza kunyura mu nzira zitemewe ariko abenshi banyuramo ni abacuruza ibitemewe kuko ntabwo najyana ibirayi byanjye muri Congo ngo mbinyuzeyo."

Nzabonimpa Javan, we yavuze ku bitwaza amategeko bita ko akomeye mu kubemerera kwambuka imipaka yemewe.

Yagize ati "Nta yandi mategeko wenda aremereye akomereye abantu ahubwo nk’uko mugenzi wanjye yabivuze mu gihe cya Mbere umuntu wese uko umupaka uteye yambukiranyaga aho abonye kuko nta kindi cyari gihari gitangira bityo bigatera abantu guhaha utuntu dutandikanye uko babyiboneye."

Akomeza avuga ko iki cyorezo nacyo cyashyize ibintu irudubi mu bijyanye no kwambuka imipaka mu buryo bwemewe.

Ati "Mbere ya Covid hano iwacu umuntu yambukaga akoresheje indangamuntu ariko bakamuha agapapuro bitaga Jeto, ko kugenderaho kugira ngo nagera hakurya nibamubaza agaragaze ko yanyuze mu nzira zemewe n’amategeko.

Ubu rero muri iyi minsi ni Laissez-Passer."

Izindi mpamvu bagaragaje itera abaturage kwishora mu bikorwa byo guca mu nzira zitemewe zirimo kuba abaturage bambutse baciye ku mupaka wemewe nubundi bagera muri Congo bagahura n’inzitizi mu nzira aho abasirikare ba Congo kuri za bariyeri bakomeza kubaka ibindi byangombwa kandi bemerewe kwinjira n’ibiro by’abambuka n’abasohoka bya Congo.

Umunyamabanga Nshingwabikorwa w’Umurenge WA Bugeshi, Rwibasira Jean Bosco, yavuze ko ubuhahirane na Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo bwatangiye kuzamo ibibazo kuva icyorezo cya COVID-19 cyagera muri ibyo bihugu bituranyi, aho imipaka ku mpande zombi yahise ifungwa, nta muturage wambuka.

Yakomeje avuga ko mu mezi agera kuri 6 ashize ni bwo imipaka yatangiye gufungurwa buhoro buhoro.

Ku kibazo cy’abahitami kwishora mu bikorwa byo guca inzira zizwi nka Panya yagize ati, "Hari ibicuruzwa bimwe biva muri Congo nk’ibyo tuvanayo, ugasanga hari abacuruzi bamwe badashaka guca mu nzira zemewe ndetse akenshi na kenshi ntabwo ari abo baturage baho, ni abacuruzi banini, ashobora kuba akorera Rubavu, Kigali, Musanze afite ibyo avana Congo agasaba abaturage bamenyeranye baturanye n’umupaka, adashaka kwishyura umusoro kuko atumva politiki y’umusoro n’akamaro kawo, kandi umusoro burya wishyura n’umuguzi ntabwo wishyura n’umucuruzi, ahubwo bifitanye isano imwe n’ibicuruzwa bitemewe mu Rwanda."

Ibyo birimo nk’inzoga zikaze zitemewe mu Rwanda, urumogi, amavuta atukuza uruhu azwi nka Mukorogo, hakaba n’imyenda ya Caguwa yazamuriwe umusoro kugira ngo hazamurwe imyenda ikorerwa mu Rwanda mu rwego rwo guteza imbere ibikorerwa mu gihugu, Made in Rwanda.

Umusesenguzi mu by’ubucuruzi bwambukiranya imipaka, wabaye n’Umunyamakuru, Nkundimana Noel, avuga ko imwe mu mpamvu ziza imbere mu gutuma abaturage bishora muri ibyo bikorwa ari ubujiji kuruta ibindi.

Ati "Akenshi njye nsanga ari ubujiji cyangwa se kudasobanukirwa ingaruka ashobora guhuriramo nazo; ikirebana n’ubukungu ntabwo ndamenya niba umuntu ashobora kugenda akinjiza imari yemewe ayinyujije mu buryo bwa Panya yayigeza ku isoko akayigurisha kuri make, ntabwo ndabibona muri Rubavu no mu Rwanda hose. Ahubwo ushobora kuvuga gushaka inyungu z’umurengera."

Umunyamabanga Nshingwabikorwa w’akarere ka Rubavu, Ruhamyambuga Olivier, ari nawe musigire w’aka karere, yavuze ko hasanzwe harimo imipaka yemewe itatu ikurikiza amategwko mpuzamahanga irimo ibiri ya Gisenyi izwi nka Grande Barrierre na Petite Barrierre ihuza u Rwanda na Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.

Ati "Kuba rero uyu munsi dushobora kubona umuturage unyura mu nzira zitemewe ni ikibazo. Tumaze iminsi dukangurira abaturage kunyura ku mipaka yemewe ndetse haba hari n’aho nabona ikwiye kongerwa bigakorwa kuko hejuru ya ya mipaka itatu navuze hari n’aho dufite icyambu, ku kiyaga cya Kivu mu murenge wa Nyamyumba hafi n’uruganda rwenga ibisembuye.

Bishoboka rero ko ahandi hantu muri iyi mirenge hose hashobora kugaragara ko abaturage nk’umupaka ukoreshwa mu buhahirane n’abavandimwe babo bo hakurya (DRC) ibyo dushobora kubikora mu biganiro na Congo kuko uyu munsi dufitanye umubano mwiza."

Yongeye kwibutsa abaturage kwirinda iyo myumvire y’inyota yo gushaka gukira vuba kuko birimo n’ibyashyira ubuzima bwabo mu kaga ku mpamvu z’amahame yo kurinda ubusugire bw’igihugu.

Ati "Hari ibintu bitatu mbona bikwiye gukorwa mu buryo bwihuse; icya mbere ni ugukomeza ububanyi binyuze mu biganiro bityo ubuvugizi bigakorwa n’uburyo ibihugu biganira kuko ukurikije ibyo bavuze cyangwa se n’ibyo tuzi nk’abantu baba hano muri Rubavu ibibazo byinshi ntabwo biri ku ruhande rw’u Rwanda, biri hakurya. U Rwanda hari ibyo rwakoze, hari ibyo Congo igomba gukora kugira ngo ubuhahirane bugende neza.

Icya kabiri ni uburyo bwo guhozaho ibyo bintu byo kwigisha kugira ngo imyumvire izamukw ige ku rundi rwego, banamenye ko gukira vuba [nubundi umunyarwanda yaravuze ngo Nta Mama y’ibyiruka], umuntu agomba gukora ibyemewe, agakora mu masaha yemewe kandi akamenya ko agomba no kubaka igihugu cye, njye ni ko mbyumva."

Icya Gatatu uyu Muyobozi asanga gikwiye ni uruhare rw’ubuyobozi mu kwegera abaturage, nk’uko intero ari ’Umuturage ku Isonga’.

feature-top
feature-top

Any message or comments?

pre-moderation

This forum is pre-moderated: your contribution will only appear after being validated by an admin.

Who are you?
Log in
Your post

To create paragraphs, just leave blank lines.

Iyandikishe ujye ubona Amakuru

Iyandikishe ujye ubona Amakuru