Wednesday . 4 March 2026

INKURU ZIGEZWEHO

  • 4 March » Santa Kinyera wari wungirije muri Ambasade ya Uganda mu Rwanda yapfuye – read more
  • 4 March » Nyagatare: Barasaba ko igishanga cy’umuceri gitunganywa – read more
  • 3 March » ISRAEL YEMEJE IBITERO MURI LIBAN NA IRAN ICYARIMWE – read more
  • 1 March » Gicumbi: Abarwanashyaka ba Green Party basabwe guhangana n’ibiyobyabwenge – read more
  • 24 February » Trump yahakanye inkuru ivuga ko umuyobozi mukuru w’igisirikare cya Amerika arwanya igitero kuri Irani – read more

Itegeko ryo kurinda amakuru bwite y’umuntu ntiryaba urukuta rukingira abayobozi mu itangazamakuru?

Monday 8 November 2021
    Yasomwe na

Mu Rwanda haherutse gutorwa Itegeko ryerekeye kurinda amakuru n’imibereho bwite by’umuntu, abanyamakuru baryumvise bamwe batangira kwibaza niba ritaje kubaka urukuta rukingira abayobozi mu itangazamakuru bitwaje ’Ni Amakuru bwite Yanjye’.

Ni itegeko ribarizwa mu Rwego rw’Igigugu rushinzwe umutekano w’ibijyanye n’ikoranabuhanga mu itangazabumenyi n’itumanaho, (NCSA).

Ni itegeko ryerekeye kurinda amakuru bwite n’imibereho bwite by’umuntu, ryasohotse mu igazeti ya Leta yo ku wa 15 Ukwakira 21.

Umuyobozi Mukuru, Ghislaine Kayigi, ushinzwe ubuziranenge bw’umutekano w’amakuru, muri urwo rwego, "Chief Cybersecurity Standards Officer
National Cyber Security Authority (NCSA), avuga ko icyatumye iryo tegeko rishyirwaho gishingiye cyane ku bucuruzi.

Yabisobanuye mu kiganiro Urubuga rw’Itangazamakuru kuri iki Cyumweru gishize cyagarutse ku ngingo yo kubona amakuru.

Yagize ati "Ni ukubera ko bitewe n’iterambere rimaze kugerwago mu Rwego rwo guhanga udushya (innovation) mu by’ikoranabuhanga mu bucuruzi ndengamipaka bushingiye ku ikoranabuhanga amategeko anoze yerekeye kurinda amakuru bwite n’imibereho bwite by’umuntu arakenewe kuko bufasha kubyaza umusaruro ukwiye ibikorwa by’ubukungu ndengamipaka hirya no hino."

Akomeza agira ati, "Kuba iri tegeko ryarashyizweho kimwe rizafasha ni uko u Rwanda rizajya ku murongo wo kubahiriza ibipimo mpuzamahanga ngenderwaho mu my kurinda amakuru bwite, cyane cyane ko ibyo bipimo ari umusingi w’ubukungu bushingiye ku ikoranabuhanga muri iki gihe, bikaba binagira uruhare mu koroshya serivisi zirimo ubucuruzi bwifashisha ikoranabuhanga, izijyanye n’ibikorwa by’imari ndengamipaka n’izindi zinyuranye zibarirwa kuri murandasi."

Yasobanuye ko iri tegeko rireba ku makuru bwite.

Ati "Amakuru bwite ni amakuru ayo ari yo yose yerekeye umuntu ku giti cye, uzwi cyangwa ushobora kumenyekana mu buryo buziguye cyangwa butaziguye, by’umwihariko hashingiye ku kimuranga nk’izina, nomero imuranga aho aherereye, ikimuranga mu buryo bw’ikoranabuhanga cyangwa hashingiye ku kintu kimwe cyangwa byinshi byihariye biranga imiterere y’umubiri we, imitekerereze ye, inkomoko ye, ubuzima bwe bwo mu mutwe, ubukungu, umuco, cyangwa imibereho y’uwo muntu ku giti cye."

Ku ngingo yo kwikanga ko ryabangamira ubwisanzure mu itangazamakuru no kugera ku makuru, uyu Muyobozi yavuze ko nta kibazo rizateza kandi hashyizwehi inzibacyuho yo kuzaritunganya.

Ati, "Oya, ahubwo iri tegeko rije gushyiraho umurongo buri muntu wese utunganya amakuru bwite y’umuntu azajya agenderaho kugira ngo bikorwe mu mucyo."

Zimwe mu mpamvu abakora umwuga w’itangazamakuru bavuga zishobora gutuma iryo tegeko risubiza ibintu irudubi zirimo ko n’itegeko kugeza ubu ruriho risaba ufite amakuru kuyatanga ni uko rigifiti imbogamizi yuko nudatanze amakuru akwiye gutangwa mu gihe cyagenwe itegeko ririho nta buhano rimuha kuko arirenzeho.

Hakuzwumuremyi Joseph yavuze ko iryo tegeko hamwe n’irisanzwe ryo kubona amakuru butabangikana.

Ati "Ntabwo yabana mu nzu imwe yombi uko ari abiri. Kuko ririya tegeko nararisomye ariko nabuze icyo nkuramo. Ubundi nta tegeko rigenekereza; nta tegeko ricishiriza, nta n’itegeko riremerwa igice runaka cy’abantu."

Yasobanuye ko itegeko ryerekeye kubona amakuru ritomoye, ritashyiriweho abanyamakuru, ari irya Rubanda bose mu gihe iri ryo kurinda amakuru bwite by’umuntu rireba itangazamakuru.

Ati "Kuvuga ngo ugiye kurinda amakuru y’umuntu ku giti cye, imibereho ye, ibyamuranga, ibyo byose ni ugucishiriza. Nta tegeko ricishiriza.

Ikindi nanone abo rigamije barazwi, baragaragara ko ari abanyamakuru, iryo naryo ni ikosa, nta tegeko rishyirwaho ikiciro iki n’iki, itegeko rishyirwaho bose."

Ntwali John Williams we avuga ko kuba muri iryo tegeko harimo ko uwatanze amakuru bwite ye yemerewe kugeraho akavuga ko adashaka ko ayo makuru atambuka nabyo ubwabyo birimo ikindi kibazo ku wahawe amakuru.

Ati "Umuntu aguhaye amakuru cyano ufite amakuru ejo arakubwiye ati bya bintu nisubiyeho byose bikureho, bivaneho. Urisomye riteye urujijo rwinshi; rikozwe neza ku rwego rwaryo ariko rikeneye gusobanuka mu rwego rwa tekenike, ireme ryaryo, aho rihurura n’umwuga w’itangazamakuru kuko iyo hagiyeho amategeko menshi meza akagira andi mabwiriza menshi itegeko risigara ridahari."

Ingingo ya 6 y’iri tegeko ryo kurinda amakuru ivuga ko ikizitabwaho cyane ari uko buri gihe amakuru bwite azaba atunganywa umuntu wese utunganya amakuru bwite hagomba kubaho kwemera kwa nyirubwite hagamijwe intego yihariye.

Iri tegeko abakora mu itangazamakuru batariyumvisha icyo rizafasha mu rugamba rwo kubona amakuru narwo rukirimo amahwa ryahawe inzibacyuho y’amezi 24, no ukuvuga kuva ryasohoks mu igazeti ya Leta kugeza tariki ya 15 Ukwakira 2023.

feature-top
feature-top

Any message or comments?

pre-moderation

This forum is pre-moderated: your contribution will only appear after being validated by an admin.

Who are you?
Log in
Your post

To create paragraphs, just leave blank lines.

Iyandikishe ujye ubona Amakuru

Iyandikishe ujye ubona Amakuru